KOŞMAYI DA MI SATIN ALDIK?

Artık kendini öylece dışarı atıp koşmak biraz iptidai kalıyor. Önce doğru ayakkabı, sonra saat, uygulama, pace hesabı, koşu grubu… Ardından toplu kahve, mümkünse estetik bir masa ve günün kilometresiyle birlikte sosyal medyada küçük bir faaliyet raporu. Çünkü koşu artık yalnızca koşu değil; aynı zamanda bir kimlik.

 

KOŞMUYORSUNUZ, “RUNNER” OLUYORSUNUZ

 

Bir dönem yoga, sonra Pilates, CrossFit, padel… Şimdi koşu.

 

Popüler kültürün tuhaf bir değneği var. Dokunduğu şeyi yalnızca yaygınlaştırmıyor; ona kıyafet, jargon, mekân, fotoğraf açısı ve sosyal statü de veriyor.

O şey her ne ise onu yapmıyorsunuz, onun insanı oluyorsunuz. Koşmuyorsunuz; “runner”sınız. Kahve içmiyorsunuz; üçüncü nesil kahvecisiniz. Kitap okumuyorsunuz; okuma rutininiz var. Yürümüyorsunuz; adım hedefinizi tamamlıyorsunuz. Hayatın sıradan eylemlerini sıradan bırakmaya tahammülümüz kalmadı. Kapitalizm önce bizi “olmak”tan “sahip olmak” düzeyine geriletmişti; bugün ise “gibi görünmek” düzeyinde yaşıyoruz. Artık koştuğumuza ikna olmak için önce koşuyor gibi görünmemiz gerekiyor. Guy Debord, 1967'de “Gösteri Toplumu”nu yazarken Strava'yı görseydi muhtemelen birkaç bölüm daha eklerdi.

 

KOŞU VAR, KOŞUCULUK VAR

 

Dünyada son birkaç yıldır yeni bir “running boom”dan söz ediliyor. Strava'nın verilerine göre koşu kulüplerine katılım yalnızca 2024'te dünya genelinde yüzde 59 arttı. Türkiye'de de özellikle son bir iki yıldır iyice görünür hale geldi. İnsanlar bu kulüplere yalnızca spor yapmak için katılmıyor. Sosyalleşmek, arkadaş edinmek, hatta flört etmek yeni koşu kültürünün önemli parçaları. Nitekim koşu kulüplerinin “yeni dating app” olduğunu söylesek abartmış olmayız.

 

Markaların bu kalabalığı fark etmesi ise elbette fazla uzun sürmedi. Spor devlerinden teknoloji şirketlerine kadar pek çok şirket koşu topluluklarıyla iş birliği yapıyor. Yani parkta yanınızdan geçen o masum koşucu, farkında olsun veya olmasın, son derece kıymetli bir tüketici grubunun mensubu.

 

İş burada da bitmiyor. Koşu programları, üyelikler, uygulamalar, online koşu koçları… Evet, online. Bu gözler bunu da gördü. İnsanlığın milyonlarca yıldır bedelsiz yaptığı hareketin abonelik modeliyle buluştuğu yerdeyiz. Kapitalizmi bazen takdir etmemek elde değil.

 

PEKİ KOŞMAYI ÖĞRENMEK GEREKİR Mİ?

 

Şimdi hakkını teslim edelim. Koşu bilimi diye bir alan var. Uzun mesafe koşan, yarışa hazırlanan, performans hedefleyen ya da sakatlıktan dönen bir insan için doğru antrenman programı önemli. Yük yönetimi, toparlanma, kadans, biyomekanik, kuvvet çalışmaları gibi başlıklar gayet ciddi konular. Maratona hazırlanan birine “Ne eğitimi kardeşim, çık koş” demek cehalet olur.

 

Ama maraton koşucusuyla pazar sabahı iki kilometre koşmak isteyen insanı aynı ihtiyaç paketine koymak da ne bileyim… Üstelik başka bir ayrım daha var: Bir şeyi uzun süredir yapıyor olmakla, o konuda eğitim verebilecek yeterliliğe sahip olmak aynı şey değil. Gerçi sosyal medya çağında bunun pek önemi kalmadı; artık herkes bir şeyin uzmanı.

 

Deneyim aktarılır elbette, tavsiye edilir, insan bildiğini paylaşır. Ama özellikle de konu sporsa, deneyim ile uzmanlık arasındaki çizgi fazla kolay siliniyor. On beş yıldır otomobil kullanmak kimseyi ileri sürüş eğitmeni yapmıyor. Her gün sağlıklı yemek pişirmek diyetisyenlik diploması vermiyor. Uzun zamandır koşuyor olmak da tek başına koşu bilimi uzmanlığı sayılmasa gerek. Ama deneyimin “uzmanlık” etiketiyle paketlenmesinin küçük bir avantajı var: Artık satılabilir hale geliyor. Lakin tamamen duygusal…

 

SIRADA NE VAR?

 

Yarın koşunun modası geçer, yerini başka bir şey alır. Ona uygun kıyafetler alınır, uygulaması indirilir, grubuna katılınır, terminolojisi öğrenilir. Sonra da büyük bir “özgünlük” duygusuyla hep birlikte aynı şey yapılır.

 

Merak etmeyin, henüz para vermeden yaptığımız birkaç şey kaldı. Sıra onlara da gelir.