Sovyetler, Doğu Bloku ve Olimpiyatlar

Şimdi sizleri bir zaman yolculuğuna çıkarıp Olimpiyatlara yıllarca damgasını vuran ve etkisi hala devam eden Sovyet ve Doğu bloku spor yaklaşımı ve programlarından bahsedeceğim.

 

Rusya’da 1917’de devrim ile Komünizmi devletin resmi ideolojisi haline getiren Lenin ve “yoldaşları” ilerleyen yıllarda ülkelerinin dünyayla nasıl bir ilişki içerisinde olacağına dair kafa yordular. İkinci dünya savaşı bitip soğuk savaşa geçildi. Artık düşman Nazi Almanyası değil ABD önderliğinde ki batıydı. Sovyetler 1951 yılına kadar Olimpik Hareketin parçası olmadılar. Gerekçeleri “Olimpiyatların ideolojilerine ters” gelmesiydi. Ancak yaşlanan Stalin’in etrafında ülkenin geleceğini planlayan önderler yeni fikirlerle ortaya atıldılar. Biri uzay yarışına başlanması biri de Olimpiyatlara katılarak “Komünizm”i dünyaya spor aracılığıyla yaymaktı.

 

 

7 Mayıs 1951 günü Uluslararası Olimpiyat Komitesi Sovyetler Birliğinin üyeliğini resmen tanıdı. Şimdiki hedef 1952 Helsinki olimpiyatları olacaktı. 1 yıl içerisinde Sovyetler 1 Milyar Rubleye yakın para harcayarak antrenör eğittiler. Genel stratejileri “Üçgen” olarak belirlenmişti. Yani Olimpiyatlara en fazla sporcu ile katılınarak alttan üste başarılı olanların çıkması ve madalya almasıydı. Böylece 295 sporcuyla Finlandiya’ya gidildi.  Ancak Stalin’in bütün heves ve beklentisine rağmen Sovyetler Helsinki’de ABD’yi madalya sayısında geçemedi. 22si Altın 71 madalya ile ikinci oldular.

 

 

Tabii bu performans batı da hem şaşkınlık hem de şüphe uyandırdı. O dönem de Olimpiyatlara “Profesyonel Sporcu” katılması yasaktı. Dolayısıyla Sovyetler sporcularını “Asker,polis,bürokrat” gibi meslek sahibi amatör sporcular olarak kaydediyordu. Ayrıca doğu bloğu ülkelerinin olimpiyatlarda görev yapacak hakemleri de siyasi baskı altında bırakılıyordu. Branş farketmeksizin 1952’den 1972’ye kadar düzenlenen olimpiyatlar da Sovyet oyuncular lehine “şike” yapıldığı iddiaları batı medyasında yer buldu. Ancak en büyük olay kanlı 1972 Münih Olimpiyatları Basketbol Erkekler Finalinde Sovyetlerin ABD’yi 1 puanla kıl payı yenmesi oldu. Maçın son saniyeleri nefes kesmiş ancak Sovyetler kazanan taraf olmuştu. Bu maçta da rüşvet ve şike olaylarının varlığı hala tartışılıyor. Yıllar içerisinde Sovyet bilim insanlarının geliştirdiği iddia edilen “yasaklı madde”ler de doping konusunda kullanan sporcuların belalısı oldu.

 

 

Moskova artık hem madalya sıralamasında hem de prestij konusunda ABD ve batıyla aşık atar hale geldiğini düşünüyordu. Bu sebeple 1976 Olimpiyatlarına ev sahipliği başvurusunda bulunuldu. Montreal’e kaybettiler. Moskova 1980 için tekrar başvurdular. Uluslararası Olimpiyat Komitesinde müttefik ülkelerin de desteğiyle ev sahipliğini kazandılar. Ancak 24 Aralık 1979’ta Sovyetlerin Afganistan’a saldırmasıyla ABD ve 66 ülke Moskova olimpiyatlarını boykot kararı aldı. 19 Temmuz 1980 tarihinde açılış töreninde sevimli maskot “Misha” stadyumda havaya süzülürken “propaganda oyunları” başlıyordu.

 

 

Tabii doğu bloğu ülkelerinde de Sovyetlere benzer uygulamalar oluyordu. Sporcuların sadece fiziksel değil mental olarak sınırlara itildiği aşikardı. Siyasette onlara çok zarar veriyordu. Bunun bir örneği hepimizin bildiği Rumen, Nadia Comaneci’ydi. Üstün başarılara imza atan madalyalar toplayan bu genç sporcu yıllarca Romanya için mücadele etmişti. 1989 devrimi yaklaşırken “Komünist” avından endişe ederek 27 Aralık 1989’da ABD’ye iltica etti. 

 

 

Sovyetler 1991’de yıkıldı, Olimpiyat komiteleri 1992’ye kadar dayandı Barselona oyunlarına “Birleşik Takım” olarak katılım sağlandı. Ancak bir devir kapanıyordu. Sovyetlerin 1952-1988 yılları arasında yaz ve kış olimpiyatlarında kazandıkları madalya sayıları 453 Altın 376 Gümüş ve 355 bronz oldu. 

 

Peki bunca şüphe uyandıran olaya rağmen doğru yapılan programlar ve planlar yok muydu?. Öncelikle Olimpiyatların bir devlet politikası haline getirilmesi, tesislere yatırım yapılması, devasa Sovyet coğrafyasında yetenekli sporcuların keşfedilmesi. Oyuncu havuzlarının olabildiğince genişletilerek bahsettiğimiz “üçgen” sisteminin başarılı bir şekilde devreye sokulması. O dönemin genç sporcuları şimdi dünyanın farklı yerlerinde ve ülkelerinde antrenörlük yapıyorlar. Ve bir dönemin tecrübelerini yeni nesillere aktarıyorlar.

 

Yarım asıra sığan bu tarih yolculuğundan çıkarılması gereken çok ders var. Ama belki de en önemlisi bütün tutkuları, sevdaları ve aşkları spor olan gencecik insanların siyasetten, propagandadan, baskıdan ve zorlamadan uzak tutularak mücadele etmelerinin sağlanmasıdır.

 

Herkese mutlu huzurlu ve sağlıklı günler dilerim.