Millilere Tetikleyici mi Lazım? Süreklilik mi?

Evet, spor psikolojisinde "reaktif motivasyon" diye bir gerçek var. Dış tehdit, aidiyet duygusunu kamçılar, adrenalin yükseltir, takımı kenetler. Ancak bu, ateşle çalışan bir buhar makinesine benzer; yakıt bittiğinde durur. Oysa sürdürülebilir başarı, soğukkanlı bir "proaktif akıl" ister.

 

Millî şuurumuz güçlü; ortak değerlere, tarihe, bayrağa olan bağlılık tartışılmaz. Ama bu şuuru, milli akla – yani stratejiye, plana, altyapıya, uzun vadeli vizyona – dönüştürmekte zorlanıyoruz. Neden? Çünkü kriz anında kahraman olmayı seviyor, rutinde ise rehavete kapılıyoruz. Son dakika golleriyle zaferler yaşarız, ama ertesi gün aynı takımın dağınık oynadığını görürüz.

 

Almanya, 2000'li yılların başında yaşadığı şoklardan sonra altyapı ve eğitim sistemini yeniden tasarladı. Fransa, etnik çeşitliliğini bir zenginlik olarak sistematik futbola entegre etti. Onlar için tetikleyici, dışarıdan gelen bir hakaret değil; içeriden büyüyen bir "akıl tutarlılığı"ydı.

 

Ne yazık ki bizde, dışarıdan yediğimiz bir tokada duyulan öfke ("onlara inat"), kendi potansiyelimize ve geleceğimize duyduğumuz içsel sorumluluktan ("bizim için") daha etkili bir silaha dönüşüyor. Oysa asıl mesele, Amerikalı gazetecinin sözü değil; bizim kendi potansiyelimize olan inancımızı her gün yeniden inşa edebilmemiz. Son dakika mucizeleri heyecan verir, ama güven vermez. Güven, sistematik çalışmanın, analizlerin, genç yetenekleri sabırla işlemenin ürünüdür.

 

Sosyologlar ve spor bilimciler Millî şuur ile millî akıl arasındaki makası nasıl kapatırız? Sorusu üzerinde düşünmeli.. Öyleki kuşaklar boyu sürecek bir "akıl devrimi" lazım. Belki de bu galibiyet, sadece bir zafer değil, bir uyarıdır: Potansiyelimiz var, ama onu tetikleyicilere değil, kendi irademize borçlu olmayı öğrenmeliyiz.

 

Kutlarken, düşünelim: Bir sonraki maçta kimse bizi aşağılamazsa, aynı ateşi yakabilecek miyiz? Yoksa yine bir "son dakika" mı bekleyeceğiz? Cevap, sahada değil, zihnimizde gizli..